Các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp đang được yêu cầu tăng cường tuân thủ quy định về quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có việc sử dụng phần mềm máy tính có bản quyền. Đây là một trong những nội dung quan trọng được Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) nhấn mạnh nhằm thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Không chỉ đối mặt với nguy cơ bị xử phạt, doanh nghiệp sử dụng phần mềm không bản quyền còn có thể gặp nhiều rủi ro về bảo mật, dữ liệu và uy tín thương hiệu.
Nội dung chính
Cục Bản quyền tác giả yêu cầu sử dụng phần mềm có bản quyền
Mới đây, Cục Bản quyền tác giả đã có văn bản yêu cầu các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, xuất bản, báo chí, truyền hình, trò chơi điện tử và các ngành công nghiệp sáng tạo thực hiện nghiêm các quy định về quyền tác giả và quyền liên quan.
Trong đó, nội dung đáng chú ý là yêu cầu các đơn vị chỉ sử dụng phần mềm máy tính có bản quyền hợp pháp, không sử dụng các phần mềm bẻ khóa (crack), phần mềm sao chép trái phép hoặc các chương trình chưa được cấp phép sử dụng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc sử dụng phần mềm có bản quyền không còn là lựa chọn mà đang dần trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp muốn phát triển bền vững và tuân thủ pháp luật.
Vì sao doanh nghiệp cần sử dụng phần mềm máy tính có bản quyền?
Tuân thủ quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ
Theo Luật Sở hữu trí tuệ, chương trình máy tính là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Việc sao chép, cài đặt hoặc sử dụng phần mềm không được cấp phép có thể bị xem là hành vi xâm phạm quyền tác giả và phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
Trong quá trình thanh tra hoặc kiểm tra, doanh nghiệp có thể bị yêu cầu chứng minh nguồn gốc hợp pháp của các phần mềm đang sử dụng. Nếu không xuất trình được giấy phép hoặc hợp đồng sử dụng hợp lệ, doanh nghiệp có nguy cơ bị xử phạt hành chính, buộc gỡ bỏ phần mềm vi phạm hoặc bồi thường thiệt hại cho chủ sở hữu bản quyền.
Đối với các doanh nghiệp đang hợp tác với đối tác nước ngoài hoặc tham gia đấu thầu các dự án lớn, việc sử dụng phần mềm hợp pháp còn là một trong những tiêu chí đánh giá năng lực và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp.
Bảo vệ dữ liệu và hệ thống công nghệ thông tin
Phần mềm không bản quyền thường được chỉnh sửa trái phép để vô hiệu hóa cơ chế kích hoạt hoặc xác thực bản quyền. Trong quá trình này, các đối tượng phát tán phần mềm có thể chèn mã độc, phần mềm gián điệp nhằm đánh cắp dữ liệu người dùng.
Đối với doanh nghiệp, hậu quả có thể rất nghiêm trọng như:
- Rò rỉ dữ liệu khách hàng.
- Mất thông tin hợp đồng, tài liệu nội bộ.
- Bị tấn công ransomware mã hóa dữ liệu.
- Gián đoạn hoạt động kinh doanh.
- Thiệt hại tài chính do phải khôi phục hệ thống.
Trong khi đó, phần mềm có bản quyền luôn được nhà sản xuất cập nhật các bản vá bảo mật, giúp doanh nghiệp giảm thiểu nguy cơ bị tấn công mạng và đảm bảo an toàn cho dữ liệu quan trọng.
Nâng cao hiệu quả làm việc và khả năng vận hành
Sử dụng phần mềm chính hãng giúp doanh nghiệp được tiếp cận các tính năng mới nhất, đồng thời nhận được hỗ trợ kỹ thuật từ nhà cung cấp khi phát sinh sự cố.
Điều này mang lại nhiều lợi ích như:
- Tăng tốc độ xử lý công việc.
- Giảm thời gian khắc phục lỗi hệ thống.
- Nâng cao trải nghiệm người dùng.
- Tăng khả năng tích hợp với các nền tảng khác.
- Đảm bảo hoạt động liên tục của doanh nghiệp.
Đặc biệt, khi doanh nghiệp triển khai các giải pháp chuyển đổi số, việc sử dụng phần mềm có bản quyền là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ thống công nghệ ổn định và an toàn.
Xây dựng hình ảnh doanh nghiệp chuyên nghiệp
Một doanh nghiệp tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ sẽ tạo được sự tin tưởng đối với khách hàng, đối tác và nhà đầu tư. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang hướng tới các tiêu chuẩn quản trị hiện đại, việc sử dụng phần mềm hợp pháp thể hiện trách nhiệm của doanh nghiệp đối với pháp luật và cộng đồng sáng tạo. Đây cũng là yếu tố giúp nâng cao uy tín thương hiệu và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
>> Xem thêm: Quy định mới về sở hữu trí tuệ 2026: Vì sao doanh nghiệp cần đăng ký bảo hộ nhãn hiệu ngay từ đầu?
Doanh nghiệp không được sử dụng trái phép tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình và chương trình phát sóng
Bên cạnh yêu cầu về phần mềm máy tính có bản quyền, Cục Bản quyền tác giả cũng nhấn mạnh việc không sử dụng trái phép các đối tượng được bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan.
Các hành vi cần tránh
Các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý không thực hiện các hành vi như:
- Sao chép tác phẩm khi chưa được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền.
- Sử dụng hình ảnh, video, âm nhạc trên website hoặc mạng xã hội mà không có giấy phép.
- Đăng tải nội dung có bản quyền lên các nền tảng số trái quy định.
- Khai thác bản ghi âm, ghi hình cho mục đích thương mại khi chưa được cấp quyền.
- Phát sóng hoặc truyền đạt chương trình phát sóng trái phép.
Những hành vi này đều có thể dẫn đến khiếu nại, yêu cầu gỡ bỏ nội dung hoặc xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật.
Các lĩnh vực cần đặc biệt chú ý
Những ngành nghề thường xuyên đối mặt với nguy cơ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ bao gồm:
- Điện ảnh.
- Âm nhạc.
- Xuất bản.
- Báo chí.
- Truyền hình.
- Trò chơi điện tử.
- Nội dung số.
- Marketing và truyền thông trực tuyến.
Doanh nghiệp trong các lĩnh vực này cần chủ động kiểm soát nguồn gốc nội dung được sử dụng trong hoạt động sản xuất và kinh doanh.
Doanh nghiệp cần rà soát những phần mềm nào?
Theo nội dung hướng dẫn từ cơ quan quản lý, việc rà soát bản quyền phần mềm không chỉ áp dụng đối với một số phần mềm chuyên dụng mà cần thực hiện trên toàn bộ hệ thống công nghệ thông tin của doanh nghiệp. Điều này bao gồm tất cả các chương trình máy tính đang được cài đặt, sử dụng hoặc vận hành trên máy tính cá nhân, máy chủ và các thiết bị công nghệ khác.
Nhiều doanh nghiệp hiện nay chỉ tập trung kiểm tra các phần mềm thiết kế hoặc kỹ thuật chuyên ngành mà bỏ sót những phần mềm văn phòng, hệ điều hành hoặc công cụ hỗ trợ hằng ngày. Đây cũng là nhóm phần mềm thường phát sinh vi phạm bản quyền do sử dụng phiên bản crack hoặc kích hoạt trái phép.
Để đảm bảo tuân thủ quy định và giảm thiểu rủi ro pháp lý, doanh nghiệp nên rà soát theo các nhóm phần mềm sau:
Hệ điều hành nền tảng
Hệ điều hành là thành phần cốt lõi giúp máy tính vận hành và quản lý toàn bộ tài nguyên phần cứng. Đây cũng là nhóm phần mềm cần được ưu tiên kiểm tra đầu tiên.
Một số trường hợp vi phạm phổ biến bao gồm:
- Sử dụng Windows kích hoạt trái phép.
- Mua máy tính nhưng không có giấy phép hệ điều hành hợp lệ.
- Sử dụng các công cụ kích hoạt bản quyền không chính thức.
Doanh nghiệp nên sử dụng các phiên bản Windows bản quyền được cấp phép hợp pháp hoặc các hình thức cấp phép chính thức từ Microsoft.
Ứng dụng văn phòng và công cụ cộng tác
Đây là nhóm phần mềm được sử dụng thường xuyên nhất trong doanh nghiệp, phục vụ cho công việc soạn thảo văn bản, xử lý dữ liệu, gửi nhận email, họp trực tuyến và cộng tác nội bộ.
Các phần mềm cần rà soát gồm:
- Microsoft Office.
- Microsoft 365.
- Outlook.
- Teams.
- Các công cụ quản lý công việc và lưu trữ dữ liệu.
Trên thực tế, Office là một trong những phần mềm bị sử dụng trái phép phổ biến nhất thông qua các bản crack hoặc key không hợp lệ. Doanh nghiệp nên chuyển sang các gói Microsoft 365 hoặc Office bản quyền phù hợp với quy mô sử dụng.
Hệ sinh thái thiết kế và sáng tạo nội dung
Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực truyền thông, marketing, quảng cáo, xuất bản hoặc sản xuất nội dung số cần đặc biệt chú ý đến nhóm phần mềm thiết kế.
Những phần mềm thường xuyên bị kiểm tra bản quyền bao gồm:
- Adobe Photoshop.
- Adobe Illustrator.
- Adobe Premiere Pro.
- Adobe After Effects.
- Adobe InDesign.
Việc sử dụng các phiên bản bẻ khóa không chỉ vi phạm quyền tác giả mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm mã độc, mất dữ liệu dự án hoặc bị đánh cắp thông tin khách hàng.
Phần mềm kỹ thuật và sản xuất chuyên ngành
Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, cơ khí, sản xuất hoặc kỹ thuật công nghiệp, các phần mềm chuyên ngành thường có giá trị bản quyền lớn và là đối tượng được các nhà cung cấp đặc biệt quan tâm.
Một số phần mềm phổ biến gồm:
- AutoCAD.
- SolidWorks.
- Revit.
- Mastercam.
- Inventor.
- Các phần mềm CAD/CAM/CAE khác.
Việc sử dụng phần mềm kỹ thuật không có giấy phép hợp pháp có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với các khiếu nại bản quyền và khoản bồi thường đáng kể.
Các phần mềm hỗ trợ khác
Ngoài các nhóm phần mềm chính nêu trên, doanh nghiệp cũng cần kiểm tra:
- Phần mềm diệt virus.
- Các công cụ lưu trữ và sao lưu dữ liệu.
Mặc dù đây là nhóm phần mềm ít được chú ý hơn, nhưng vẫn thuộc đối tượng được bảo hộ quyền tác giả và cần được sử dụng đúng giấy phép.
Kết luận
Yêu cầu sử dụng phần mềm máy tính có bản quyền và không xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan của Cục Bản quyền tác giả cho thấy xu hướng siết chặt việc thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Đối với doanh nghiệp, đây không chỉ là vấn đề tuân thủ mà còn là yếu tố quan trọng để bảo vệ dữ liệu, duy trì hoạt động ổn định và xây dựng uy tín trên thị trường. Chủ động rà soát phần mềm đang sử dụng, loại bỏ các phần mềm không bản quyền và đầu tư vào các giải pháp công nghệ hợp pháp sẽ là bước đi cần thiết để phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Liên hệ FPT BizNext theo HOTLINE: 1900 636 192 & 0832 016 336 để được tư vấn chi tiết về các giải pháp công nghệ hợp pháp, an toàn giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng tốt các yêu cầu ngày càng chặt chẽ về tuân thủ pháp luật.
